*   شبنــم ورازگل ســــــرخ    *

برنامه ی گلهـــــا و رادیــوگلهـــــا

 سه تن ازاستادان وهنرمندان برجسته ی موسیقی ملی ایران : ـ شجریان ـ ایــــرج وگلپــایگانی    

"سده اخير را بنابه عللي مي توان دوره دگرگونی  فكري واجتماعي ايرانيان دانست؛ که باپیدایش انقلاب بزرگ مشروطيت ، پايان دوره سلطنت چندين ساله خاندان قاجار وپیدایش رضاشاه ، گسترش روابط با دنياي غرب و ازهمه مهمتر و تأثيرگذارتر ؛ باپیدایش  پديده اي به نام رسانه هاي ارتباط جمعي همراه بود و پيامد آن بروز دگرگونیهای  بنيادين درفرهنگ ودگرگونی  درذائقه فرهنگي شد دراين شرايط ممكن بود براثر برخي تندروي ها (به علت خود كم بيني، شيفتگي و فرمانبرداری  محض از فرهنگهاي بيگانه) يا كندروي ها(به علت اندیشه های واپسگرایانه  ی نابجا و پافشاري برسنتهاي به جاي مانده از گذشته) موسيقي سمت وسوي درستي نيابد ونیازهای اجتماع را ناديده بگيرد، اما در شرايطي اين چنين با پایمردی و تلاش شادروان داوودپيرنيا و شماری از هنرمندان دلسوخته به منظور پاسداری ونگاهداشت موسيقي اصيل ايران، برنامه ی  «گلهــا» در راديو ایران شكل گرفت و از طريق اين رسانه تازه بنیاد موسيقي هنري وفاخر ايراني به گوش شنوندگان رسيد۰

داوود پیرنیا مبتکر و سازنده برنامه گلها در سال 1279خورشیدی در تهران بدنیاآمد. او موسیقی دان نبود، چون مادرش دختر علاء الدوله از رجال بزرگ قاجار بود و به دلایل گرایشات و باورهای مذهبی اجازه حضور در عرصه موسیقی را به او نداد اما آموزش درنزد پدر (شادروان حسن پيرنيا) كه از روشنفكران آن دوران بشمارمیرفت براو بسيار مؤثر بود. آموزش  ابتدايي را درمنزل ، نزد معلمان وقت فرا گرفت. سپس براي ادامه تحصيل وفراگيري دروس زبان و… واردمدرسه «سن لويي» شد. برای پیگیری آموزش به سوئيس رفت و پس از پایان تحصيل دررشته حقوق ، به میهن بازگشت و در وزارت دادگستري مشغول خدمت شد۰

داوود پيرنيا، بنيانگذار ومؤسس كانون وكلا درايران بود. پس از جابجایی از وزارت دادگستري به وزارت دارايي ،  اداره آمار درايران رابنیادنهاد. پس از چندي به رياست كل نخست وزيري وسپس معاونت نخست وزيري منصوب شد۰

پيرنيا در زمان تحصيل علم حقوق درسوئيس ، نواختن پيانو را فراگرفت و با اصول و قواعد موسيقي كلاسيك آشنا شد. عشق به موسيقي اصيل و سنتي ايران، او را برآن داشت تا مشاغل دولتي را كنار بگذارد و باپشتکار هدف خود را دنبال كند و برنامه هاي ارزنده اي كه امروزه، چون گنجينه اي گرانبها (برنامه گلهــــا)که ازگذشته به يادگار مانده  از خود به جاي گذارد وموسيقي اصيل ايراني را نه تنها به مردم ايران بلكه به ساير کشورها بشناساند. پيرنيا درمورد تأسيس برنامه «گلها» ودلبستگی اش  به موسيقي مي گويد: «از اوان كودكي ، علاقه بسياري به گل، بخصوص گل لاله داشتم. به خاطر دارم ، وقتي كه دبيرادبيات، تكليفي داد تا بر قطعه اي از «روسو» شاعر و نويسنده فرانسوي تفسيري بنويسم ، وقتي براي چندمين بار آن قطعه را خواندم ، از خانه همسايه آهنگي به گوشم رسيد كه ازنظر مفهوم با قطعه «روسو» شباهت داشت. رابطه آن شعر وآهنگ به اندازه اي مشغولم كردكه به خانه همسايه رفتم و پس از عذرخواهي اسم آن آهنگ را پرسيدم. گفتند: «تنهايي » كه يكي از آثار غيرمشهور «شوپن » است۰

بعدها اين انديشه به ذهن پيرنيا رسيد كه قطعات ضربي موسيقي ايراني هم دربرنامه گنجانده شود. باتوجه به اينكه ترانه ها و تصنيف هايي كه درآن زمان از راديو توليد وپخش مي شد ، اغلب اصيل و ناب نبودند، پيرنيا با كوشش فراوان توانست نظر مقامات سازمان «برنامه و بودجه » را به اهميت موضوع جلب كند و با اختصاص اعتباري، اقدام به تشكيل اركستري با شركت نوازندگان ، خوانندگان برجسته و آهنگسازان پرآوازه آن دوره كرد كه برنامه «گلهاي رنگارنگ » در سال ۱۳۳۴ حاصل آن بود؛ برنامه اي كه با قطعه اي ضربي و بدون كلام آغاز مي شد وبعد از آن قطعه اي به صورت ساز و آواز به اجرا درمي آمد و درپايان برنامه ، قطعه اي ضربي به صورت تصنيف توسط خواننده ، همراه با اركستر اجرامي شد."

       شادروان داودپیـــرنیــابنیانگذار و استادپرویزیاحقی یکی ازنوازندگان برجسته ی  برنامه ی گلهــا

هنــرمنــــدان نامــــــداردربرنامه ی گلهــــــــا :

سید علیرضا میر علی نقی پژوهشگر و مورخ موسیقی درباره پیرنیا می گوید : "پیرنیا به اعتبار نام پدرش که مرد خوش نامی بود، در محافل و مجامع سیاسی و ادبی رفت و آمد داشت و با اکثر شخصیت های نامدار و نویسندگان و موسیقی دانان دوره خود دوست بود ، به این خاطر توانست در این برنامه از بهترین نوازندگان ، خوانندگان و آهنگسازان عصر خود سودببرد . "

برنامه گلها (شاهكارموسيقي ملي ايــران ) با همکاری   هنرمندان بزرگی ماننداستادغلامحسین بنان ــ   ــ بانوالهه ــ اکبرگلپایگانی ــ عبدالوهاب شهیدی ــ محمودی خوانساری ـ بانودلکش ـ ایرج ـ شجریان ـ خانم پـوران ـ ـ عبدالعلی وزیری ـــ بانوپروین ــ یاسمین ـ ادیب خوانساری ـ ناصرمسعودی ـ خانم بهشته ـ حسین قوامی ــ  ـ بانوهایده ـ بانومهستی ــ بانوحمیرا ـ جوادذبیحی ـ بانومرضیه ـ ستار ـ جمال وفایی ـ کورس سرهنگ زاده ـ  بانوسیمابیناـ  بانوعهدیه ـ بانورویا ـ و... ونوازندگان وآهنگسازان بزرگی همچون علینقی وزیری ـ ابوالحسن صبــا ـ استادجلیل شهنازـ جوادبدیع زاده ـ جوادمعروفی ـ اسداله ملک ـ جهانگیرمللک ـ روح اله خالقی ـ استادبی همتاپرویزیاحقی ـ حسین یاحقی ـ مرتضی محجوبی ــ حسن ناهیدـ مجد ـ همایون خرم ـ علی تجویدی ـ فرهنگ شریف ـ فرامرزپایورـ  فضل اله توکل ـ امیربیداریان ـاحمدعبادی ـ حسن کسایی ـ رضاورزنده ـ محمدموسوی ـاسماعیلی ـ حافظی ـ  اصغربهاری ـ حسین تهرانی  ـ مهدی خالدی ـ حبیب اله بدیعی ـ داروغه ـ نصراله زرین پنجه ــ ــ ناصرافتتاح ــ ـ نریمان ـ مجیدنجاهی ـ منصورصارمی ـو............... باهمراهی ترانه سرایان  بزرگی همچون :رهی معیری  ـ بیژن ترقی ـ پازوکی ـ نواب صفاـ معینی کرمانشاهی ـ تورج نگهبان ـ بهادریگانه ـصهبا ـ پژمان بختیاری ـ بانوسیمین بهبهانی ...گويندگان بنام،بانو روشنک ـ بانوآذرپژوهش ـ بانوفخری نیکزادـ فریدون توفیقی ـ ایرج حقیقی ـ محمدجهانفردـ فیروزه امیرمعز...... وباهمکاری دیگرهنرمندان دررادیوایــــران آغازشد:

دوست دارم شمع باشم دردل شبهابســوزم

                                                      روشنی بخشم میان جمع وخودتنهابســـوزم

شمع باشم اشک برخاکستـرپـــروانه ریـــزم

                                                      یاسمنــدرگردم ودرشعله بی پـــروابســـوزم

لاله ای تنهــاشــوم دردامن صحــــرابـرویــم

                                                     کــوه آتش گـردم ودرحسرت دریـــابســـــوزم

اشک شبنــم باشم وبرگونه ی گلهـابلغـــزم

                                                      برق لبخنـدی شـوم درغنچه ی لبهابســـوزم 

ماه گــــــردم درشب تــارسیه روزان بتــــابم

                                                      شعله ی آهی شــوم خودرازسرتاپابســوزم

یازهمت پـربســــــایم برثریــــاهمچوعنقـــــا

                                                      یابســـــازم آن قــــدرباآتش دل تابســـــوزم

(بخشی ازاشعارآوازدلنشین باصدای ایـــرج استادآوازوغزل ایرانزمین دربرنامه ی گلهـــا)

از سال ۱۳۳۹ ش به علت گسترش برنامه هاي راديو، برنامه «گلها» نيز گسترش و تنوع يافت و بيشتر اوقات در دوبخش اجرا و پخش مي شد:۰

برنامه ي گلها :(گلهاى آواز و موسيقى‌ ايرانى‌) شامل بیش از ۱۶۰۰ برنامه راديــويى بود كه در ظرف ۲۳ سال، از ۱۳۳۴ تا ۱۳۵۷ خورشیدی (۱۹۵۶ تا ۱۹۷۹م)، پخش ميشد. اين برنامه‌ها شامل شرح ادبى‌ و دكلمهٔ شعر همراه با موسيقى‌ بود و در ميان آنها قطعه‌هاى تكنوازى هم وجود داشت. طى‌ بيست و سه سال پخش اين برنامه‌ها از منتقدان بر جستهٔ ادبى‌، گويندگان مشهور راديويى، خواننده ها، تصنيف سازان و موسيقى دانان برجسته ي ايرانى‌ براى شركت در آنها دعوت ميشد. این برنامه ها فقط نمونه‌هاى عالى‌ موسيقى‌ نيستند، بلكه نمونهٔ والاى بيان هنرمندانه و ناب ادبى‌اند.

 برنامه «گل هاي جاويــــدان» :كه درآن يك يا دو ساز ، به همراهي صداي خواننده ، به اجراي برنامه مي پرداختند واشعار برگزیده آن اغلب از شاعران گذشته ومعاصرچون سعدي و حافظ ،وحشی بافقی ، عارف قزوینی ،شهریار،عمادحراسانی ـ بیدل دهلوی ـ ر هی معیری ،نظامی گنجوی ،و.....بود۰

برنامه «گلهاي رنگارنگ» ؛ :كه اشعار آن بيشتر از شاعران معاصري همچون رهي معيري نواب صفا، شهريار ، معيني كرمانشاهي و… انتخاب مي شد۰

از ديگر برنامه هايي كه بعدها به برنامه «گلها» افزوده شد و به آن تنوع وگيرايي بخشيد، " گلهــای صحرایی "و«برگ سبز» بود كه به ساز وآواز و شعرخواني اختصاص داشت .درآغاز برنامه های برگ سبزاين دو بيت شعر خوانده مي شد:۰

چشم بگشا كه جلوه دلـــدار             به تجلي است از دروديوار
اين تماشـــا چو بنگري گويي            لیس فی الدارغیره دیــــار           
                                         

وگاهی برنامه گلها(برگ سبز)بااين جمله هاپايان مي يافت:"اين هم برگ سبزي بود، تحفه درويش ، علي نگهدارتان" ــ " پیوسته دلت شادولبت خنــــدان بـاد "

شاخه گل ، عنوان برنامه اي ۳۵دقيقه اي بود كه به معرفي يك شاعر و خواندن چندبيت از همان شاعر و سپس اجراي يكي از ترانه هاي «گل هاي رنگارنگ » مي پرداخت۰

آنچه باعث دلبستگی  وپیشواز مردم هنردوست از برنامه «گلها» شد، يكي شناخت ژرف مرحوم پيرنيا از شعر، ادب و موسيقي ايران وعامل ديگر، ریزبینی و وسواس او در گزینش  اشعار و قطعات موسيقي بود. بارها يك قطعه موسيقي را مي شنيد وبخشهایی از آن را انتخاب و بخش ديگررا حذف مي كرد. پس از انتخاب شعر، آنها را با موسيقي همنوا كرده و نوارضبط شده را بارها مي شنيد و حتي براي كساني كه به ديدنش مي آمدند، پخش مي كرد واز دیدگاه افراد صاحب نظر بهره مي جست۰

پخش برنامه «گلها» از راديو، موجب تجديد چاپ پی درپی ديوان هاي گوناگون شاعران گذشته ومعاصر ايران ، بالارفتن شناخت و آگاهي هرچه بيشترمردم نسبت به شعروادب فارسي و آشنايي مردم جهان با فرهنگ، هنر، شعروادب ايران زمين شد۰بطورفشرده دستاوردکارنامه ی درخشان "برنامه ی گلها " عبارت است از: گلهای جاویدان 157برنامه ــ گلهای رنگارنگ 581برنامه (این برنامه ازشماره ی 100شروع شده )ــ  برگ سبز312برنامه ــ شاخه ی گل 465برنامه ــ گلهای صحرایی 62برنامه ــ گلهای تازه 201برنامه ــ همراه باصدهاترانه وتصنیف زیباوماندگار.

پس از درگذشت پيرنيا (درسال ۱۳۵۰ش) ، هنرمنداني كه درتهيه برنامه «گلها» نقش داشتند، هركدام به دنبال كار خود رفتند و اوضاع دگرگون شد. ديگران كوشيدند كه راه او را ادامه دهند، اما «گلها»ي آنان رنگ و بوي «گلهاي» پيرنيا را نداشت.

زماني كه پيرنيا دچار سكته قلبي ودربيمارستان بستري شده بود، دكتر معين افشار، دوست یکدل و با وفاي او، كه تا پايان دوره خدمت پيرنيا در راديو، با وي همكاري داشت، سبدي از گل برايش هديه آورد كه بر روي كارت همراه گل ها اين رباعي را نوشته بود:۰

تامهــــردرخشنـــــده ومه تابــان بـــــــــا د       عمرتوچو" گلهـــا"ی تو"جاویــــدان "باد

چون آنهمه " شاخه های گل " ازتوشکفت      " پیوسته دلت شــادولبت خنــــــدان باد"

پیرنیاسرانجام در یازده آبان سال  1350 خورشیدی در سن 71 سالگی در تهران درگذشت روانش شادویادآن بزرگمرد گرامی باد

سایت اینترنتی رادیــــوگلهــــــا (۲۴ساعتـــه ،شبانه روزی )

امروزه خوشبختانه با برنامه رادیو گلهـــــاروزهای باشکوه موسیقی ملی ایران دوباره زنده شده است .رادیوگلهابه پایداری مسعودنوین فرح بخش موسیقی ملی وناب ایرانی راکه شامل آثار ماندگار هنرمندان ونوازندگان برجسته ی ایرانزمین است بصورت 24ساعته ازراه سایت اینترنتی برای دوستداران ودلبستگان آوازوموسیقی ناب ودلنشین ایرانی پخش می کند.اقای فرح بخش درباره ی اهداف رادیوگلهــامیگوید:

"اهداف رادیو گلها: ۱- ارائه ی برنامه های گلهای رنگارنگ ، گلهای جاویدان ، گلهای تازه ، برگ سبز ، و یک شاخه گل از طریق پخش رادیویی ۲۴ ساعته. ۲- انتشار نوشته های دیگر دوستداران برنامه های گلها که از طریق سایتهای اینترنتی به زنده نگاه داشتن یاد هنرمندان و دست اندرکاران عالیقدر این برنامه ها می پردازند . گام اول را برداشته ایم. امید آنکه شما صاحبدلان نیز به یاری ما آمده تا همه در کنار هم برای زنده نگاهداشتن این گنجینه های هنر موسیقی تلاش کنیم. از علاقمندانی که مایل به همکاری می باشند خواهشمندیم در صورتی که از برنامه های گلهای جاویدان ، گلهای رنگارنگ ، گلهای تازه ، برگ سبز ، یک شاخه گل ، و گلهای صحرایی اثر یا آثاری در اختیار دارند و علاقمند به پخش رادیویی آنها می باشند  با ما در رادیو گلها از طریق radiogolha@hotmail.com تماس حاصل نمایند ، باشد که با یاری شما این آثار ارزنده را زنده نگاه داریم"

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ ـ دوستداران موسیقی اصیل وناب ایرانی  برنامه ی گلها،24ساعته می توانندبه آدرس زیرمراجعه  کرده وتنهابایک کلیک  این برنامه های دلنشین رادررادیوگلهابشنوند:www.radiogolha.com    ـ وهمچنین بانوشتن  : (رادیــوگلهـــا)به زبان فارسی نیزمی توانید به آسانی وارداین برنامه رادیویی شوید.

۲ ـ  وبرای دانلودبرنامه ی گلهای تازه ،گلهای رنگارنگ ، گلهای جاویدان ،گلهای صحرایی وبرگ سبزو... به نشانی :گنجینه موسیقی ایرانی ـ http://ardekani.mihanblog.com  ( موسیقی اصیل ایرانی - آرشیو برنامه ی گلها و ...( فرهاداردکانی ) )مراجعه کرده وازلینک همین وبلاگ و ازگنجینه ی برنامه گلهــــا / ویاازوبلاگ http://qwsa.blogfa.com/ـ گلهای رنگارنگ (ترانه هاوآهنگهای سنتی )ـ دانلودفرمایید.

پاینــــده ایــــران  ـ وپاینـــــده گلهای ایرانی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ