یــادمــان چامـه ســـرایان وسخنوران ایران زمین  ـــ    ( بخش یکم  )

عـالمتـــاج قایم مقامی (ژالـــه ) ،  گُل سـرخی درکویــــر!

عالمتــاج قایم مقامی دخترمیرزافتح اله ، نامداربه " ژالـه " سال ۱۲۶۲خورشیدی درناحیه ی فراهان (آشتیان وتفرش )دیده به جهان گشود،مادرش دخترمعین الملک بود.اونوه ی میرزاابوالقاسم قایم مقام فراهانی وزیردانشمندعباس میرزانایب السلطنه ومحمدشاه قاجاراست خاندان قایم مقام که افزون برسیاست وشمشیراهل قلم وشعروادب بودند،دختران رانیزازراه آوردن معلم سرخانه سوادمی آموختنددرشرایط نابسامان اجتماعی پایان دوره ی قاجاریه برخلاف بیشترهمسالانش چون درخانواده ای روشنفکرتربیت شده بودبه آموزش اوتوجه داشتند.

عالمتاج ازپنج سالگی نزدپدربه آموزش دانش پرداخت وچون کودکی تیزهوش بودویادگیری نیرومندی داشت خیلی زودخواندن ونوشتن راآموخت وباشوروشوق صرف ونحو،معانی وبیان ،منطق ،نقدشعر،مقدمات حکمت وتااندازه ای هیات (ستاره شناسی )رابه نیکی فراگرفت عشق سیری ناپذیراورابرآن می داشت که دردانش اندوزی حدومرزی نشناسد.باخواندن آثارپیشینیان دایره ی دانسته های خودراگسترش دادومرورپیوسته اش دراشعارسخن سرایانی چون ناصرخسرو،خاقانی ،منوچهری دامغانی و......کم کم به تاثیرپذیری  وی ازاین بزرگان سخن وتضمین هایی ازاشعارآنان کشیدوماندگارهای بجامانده ازوی گویای آن است که پژوهشی ژرف وگسترده ای درفرهنگ وادب فارسی به انجام رسانده ودستمایه ای گران اندوخته وکلمه وترکیبهای تازه ،خوش آواودلنشین ابتکاری که ساخته وبکارگرفته ،مقام اوراتاحدسخنوری پرمایه وخوش گفتارفزونی می بخشد:

درچاهســـــارحــرم ،باناله هم نفسـم       تنگی گرفته نفس ،ازتنگی قفسـم

درتیره شام وجود،افسرده شدشررم       درنیمه راه حیات درمانده شدفرسم 

بس سربلندکســـم،امابه جـــرم زنی       درخاندان بشرگویی که هیچ کســم

                   آنسوی مجلس من شوری وغلغله ایست

                   وینک به شهرم وشهربیرون زدسترســـم

بازی سـرنوشت

روزگاربازیهای سرنوشت سازی داردوگاه رویدادی که کوچکترین همبستگی  باآدمی ندارد زندگی اورا رادگرگون می کند.دسته ای سواره نظام درمسیرمیانبرهمدان به تهران گرفتارکولاک سنگین  برف شدندوگمکرده راه ازهم دورافتادند،اسب، فرمانده آنان رابه آبادی ناشناس بردوخانواده ای اصیل و سرشناس پناهش دادند

این رخدادبه دوران آرامش وشادی این شاعره ی حساس ونازکدل پایان بخشیداین رویدادپایان شادکامی وسرآغازناکامی وشوربختی واشکهاوخون چگرخوردنهای اوبود.دختری ۱۶ساله ،تحصیلکرده ،روشنفکرواندیشمندوهنرآفرین رابه همسری مردی چهل وچندساله ،کم سوادوخودپسند ودارای همسروسه فرزندواداشتندکه کوچکترین همسویی فرهنگی واخلاقی باوی نداشت .

این مردسردارعلی مرادخان میرپنج (دایی علی قلی خان سرداراسعدفاتح تهران )وازسرکردگان ایل بختیاری بود،جنگجویی تمام عیاراهل رزم وپرخاشگر،مردسفروخوگرفته باکوه وکمر،دلاوری اهل شکارونبردوتاخت وتازوباذوق ونرمی شعروادب بیگانه ،انگیزه راستین این پیوندگویاگرفتاری مالی پدربوده وبس ،زوروزر،دوفکردوروح ودوانسان بادوسلیقه ودارنده ی روش اندیشه ی ناهمگون رابه زیریک سقف کشانیده بودتاعمری یاروهمدم وهم گفتگووغمگساریکدیگرباشند.آوای غم انگیزوشیون بربادرفتن تمامی امیدهاوآرزوهای دختری جوان رادرچندبیت زیرکه کتابهاسخن درآن نهفته به گوش جان بایدشنید:

چه می شدآخرای مادر،اگرشوهــــرنمی کردم

                                            گرفتـــاربلاخودرا،چه می شــــــدگرنمی کـــردم

مگرباری گران بودیم و،مشتی استخـــــوان ما

                                           پــدرراپشت خم می کرد،اگرشـــوهرنمی کــردم

برآن گسترده خوان ،گویی چه بودم ؟ گربه ای کوچک

                                         که غیرازلقمه ای نان،خواهشی دیگــرنمی کردم

زروزیــــورفــــراوان است و، زیـــرمنتـم اما

                                              من مسکیــن تمنـــــای زروزیــــورنمی کردم

                                                                            دنباله دارد............